به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛با گسترش شبکه‌های اجتماعی و افزایش رقابت میان بلاگرها برای جذب مخاطب، پدیده «کودک‌بلاگرها» شکل گرفته است. والدین با اشتراک تصاویر و فیلم‌های فرزندان خود در اینستاگرام و دیگر پلتفرم‌ها، مخاطب جذب کرده و از طریق تبلیغات به درآمد بالا می‌رسند . آنچه به عنوان یک سرگرمی آغاز می‌شود، به تدریج به ابزاری برای درآمدزایی و شهرت تبدیل می‌گردد .

کودکان؛ از سوژه تا ابزار

در این میان، کودکان بدون آگاهی از عواقب کارشان، مطیع والدین خود هستند. مادران بلاگر، خود را مالک فرزندشان می‌دانند و باور دارند که فضای مجازی سبب رشد خلاقیت کودک می‌شود . آنها گاهی با ساعت‌ها آموزش، فرزندان خود را به انجام حرکات نمادین برای جذب مخاطب وادار می‌کنند که در این صورت، فرزندان به «کودکان کار نوین» تبدیل می‌شوند .

نقض حریم خصوصی در قوانین ایران

طبق ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه‌ای، انتشار صوت، تصویر یا فیلم خصوصی و خانوادگی بدون رضایت فرد، جرم محسوب می‌شود. همچنین، اصل ۲۵ قانون اساسی هرگونه تجسس و افشای حریم خصوصی را ممنوع اعلام کرده است . با این وجود، کودکان به دلیل عدم توانایی در ابراز رضایت آگاهانه، آسیب‌پذیرترین قربانیان این نقض‌ها هستند. قانون مسئولیت مدنی نیز هرگونه لطمه به حیثیت و موقعیت افراد را مستوجب جبران خسارت دانسته است .

مخاطرات روانی و اجتماعی

کارشناسان هشدار می‌دهند که اشتراک‌گذاری تصاویر کودکان در فضای مجازی، عواقب جبران‌ناپذیری دارد:

• کاهش اعتماد به نفس و هویت شخصی: کودک در آینده ممکن است احساس کند کنترل بر تصویر و هویت خود را از دست داده است .

• ماندگاری دائمی اطلاعات: هر تصویری که در اینترنت منتشر شود، می‌تواند ردپایی دائمی ایجاد کند که در موقعیت‌های مهم مانند تحصیل یا استخدام علیه فرد استفاده شود .

• سوءاستفاده مجرمانه: مجرمان اینترنتی از تصاویر کودکان برای مقاصد نامناسب یا اخاذی استفاده می‌کنند .

فقه اسلامی و حریم خصوصی کودک

پژوهشگران حوزه فقه و حقوق، رفتار والدین کودک‌بلاگر را مغایر با اصول اسلامی می‌دانند. بر اساس قاعده «لاضرر»، هرگونه اقدامی که به کودک آسیب برساند، ممنوع است. همچنین، وجوب تربیت اسلامی و حفظ حریم خصوصی، والدین را از بهره‌برداری اقتصادی از فرزندان منع می‌کند . کودکان در اسلام دارای حق بر تصویر هستند و والدین نمی‌توانند بدون رضایت آن‌ها، تصاویرشان را در فضای عمومی منتشر کنند .

ضرورت حمایت قانونی

با توجه به خلأهای قانونی موجود، پژوهشگران بر وضع قوانین حمایتی برای کودکان بلاگر تأکید دارند. در حالی که کودکان بازیگر در عرصه تئاتر و سینما تحت حمایت قوانین کار قرار می‌گیرند، کودک‌بلاگرها از چنین حمایتی برخوردار نیستند . همچنین، منشور حقوق بیمار تنها مصوبه‌ای است که به صراحت از واژه «حریم خصوصی» استفاده کرده است .

جمع‌بندی

پدیده «مامان‌بلاگرها» و استفاده ابزاری از کودکان در فضای مجازی، نه تنها مغایر با اصول اسلامی و قوانین موضوعه ایران است، بلکه آینده روانی و هویتی کودکان را نیز به خطر می‌اندازد. آنچه به عنوان عشق و علاقه والدین به نمایش گذاشته می‌شود، در عمل به نقض حریم خصوصی و بهره‌کشی از کودکان تبدیل می‌گردد. همان‌طور که پژوهشگران دانشگاه امام صادق تأکید می‌کنند، وضع قوانین حمایتی شفاف و کارآمد، یکی از ضروریاتی است که خلأ آن در نظام حقوقی ایران به وضوح احساس می‌شود.